İtalya Ekonomisi               www.ekonomistim.com

 

TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER (Milyon €)

 

1998

1999

2000

2001

2002

2003

GSMH (GNP)

1.073.019

1.107.994

1.166.548

1.220.147

1.258.349

1.301.000

Büyüme (%)

1.5

1.4

2.8

1.8

0.5

0,3

Fert başına milli gelir

19.1

19.8

20.8

21.7

21.7

21.7

Enf. (%)

2.0

1.7

2.6

2.7

2.8

2,7

İşsizlik (%)

11.8

11.4

10.6

9.5

8.9

8.8

İhracat

220.814

222.210

261.722

271.596

265.365

253.529

İthalat

183.856

196.090

246.966

249.078

256.887

255.164

Ticaret hacmi

404.670

418.300

508.688

520.674

522.252

508,693

Ticaret dengesi

36.958

26.120

14.756

22.518

8.478

1.628

Cari İşl. Dengesi

19.192

6.035

-6.551

1.264

- 7.336

-20.398

 

 

Dünya ekonomisinde son yıllarda yaşanan, 1973-1974 dönemi petrol fiyatları şokundan sonraki en ciddi durgunluk etkisini 2002 yılı sonbaharından itibaren yitirmeye baþladı. 2003 yılının yaz aylarından itibaren dünya ekonomisinde büyüme sinyalleri alınmaya başlandı ve 2003 yılının ilk üç çeyreğinde ABD ekonomisinde gözlenen yüzde 7,2’lik büyüme bu gelişmeye hız kazandırdı. 2003 yılında ABD ve Asya ekonomileri durgunluğun etkisinden hızla kurtulurken Japonya ve Euro bölgesindeki gelişme nispeten daha yavaş seyretmektedir. 2002 yılında yüzde 3 oranında büyüme kaydeden dünya ekonomisi, 2003 yüzde 3,1 büyümesi 2004 yılında ise, dünya ekonomisindeki büyümenin yüzde 4’e ulaþması bekleniyor. 2003 yılının ilk üç çeyreşinde dünya ticaret hacmindeki gelişme yüzde 2,5 seviyesinde oldu.

Euro bölgesinde ise, ekonomik durgunluğun etkisi 2003 yılında kendisini hissettirdi, 2002 yılında binde 9 olan ortalama büyüme hızının 2003 yılında binde 4 olarak gerçekleşmesi beklenirken, 2004 yılında Euro bölgesi ekonomilerinin yüzde 1,8 büyümesi öngörülüyor.

2003 yılında Euro bölgesinde enflasyon ortalama yüzde 2,1 seviyesinde gerçekleþirken işsizlik oranı yüzde 8,8, bütçe açığı/GSMH oranın ortalama yüzde 2,9 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.

Milli gelir: İtalyan ekonomisi, 2000 yılında beklenenden daha iyi bir gelişme göstermesine karşın, 2001 yılından itibaren GSMH büyüme hızı yavaşlamaya başladı, 2002 yılı içinde Euro bölgesinde yaşanan ekonomik durgunluğun etkileri hissedilmeye başladı. GSYIH’nin büyüme hızı beklentilerin çok daha gerisinde kalarak binde 3 olarak gerçekleşti. 2003 yılının ilk iki çeyreğinde arka arkaya büyüme oranının negatif değerlere ulaşarak (-) binde 1 oranında gerçekleşmesi ile ekonomik durgunluğun işareti olarak algılandı.

Milyon Euro

2000

2001

2002

2003

GSYIH

1.166.548

1.220.147

1.258.349

1.300.926

Tarım

27.131

28.132

28.068

28.015

Sanayi

342.797

357.492

361.531

367.841

Hizmetler

760.868

803.132

837.902

876.385

 

İtalya ekonomisindeki yavaşlama, 2003 yılında tüketici talebinde yavaşlama, ihracattaki yavaşlama ve sabit sermaye yatırımlarının ve sanayi üretiminin 2002 başında öngörülenin çok gerisinde kalmasından kaynaklandı.
 

GSYIH Büyüme Hızı:

Yıllar

Yüzde  (%)

2001

1,6

2002

0,5

2003

0,3

Kaynak: ISTAT 

 

2000 yılında sabit sermaye yatırımları yüzde 6,1 artarken, 2001 yılında bu oran yüzde 1,4'e 2002 yılında da binde 4’e düştü. 2003 yılının ilk üç çeyreğinde ise, sabit sermaye yatırımları bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,1 geriledi. Tüketici talebine 2003 yılında artış yüzde 2,3 seviyesinde gerçekleşti.

Sanayi üretimi: 2001 yılında negatif bir seyir izleyen sanayi üretimi, 2002 yılında yüzde 1,4 oranında geriledi. 2003 yılının ilk üç çeyreğinde ise, negatif bir seyir sergiledi. Ulusal İstatistik Enstitüsü ISTAT tarafından açıklanan Kasım ayına ilişkin son veriler itibariyle,  sanayi üretim endeksi 2002 yılı Ekim ayına kıyasla binde 2’lik bir artış gözlendi. 2003 yılı verileri ise, sanayi üretim endeksinde geçen yıla kıyasla binde (-) 8’lik bir gerilemeye işaret ediyor.

 

Sanayi üretim endeksinin bir önceki yıla göre değişimi:

Yıllar

Yüzde (%)

2001

-0,8

2002 -1,4
2003 -0.8

Kaynak: ISTAT

 

Enflasyon: Özellikle 1999 yılının ikinci yarısında, ekonomik büyümenin yavaşlaması ve petrol fiyatlarında görülen düşüş nedeniyle, enflasyonda hızlı bir düşüş yaşandı. 2001 yılında yüzde 2,7 olarak kaydedilen enflasyon, 2002 yılı başlarında Euro kullanımına geçilmesinin yarattığı enflasyonist baskılardan etkilenmeye devam ediyor. Özellikle yiyecek fiyatları, Euro’nun kabulünden sonra yapılan fiyat ayarlamaları nedeniyle bir miktar arttı, yılın ikinci yarısında Euro’nun dolar karşısında yüzde 24 oranında değer kazanması gibi olumlu gelişmelere rağmen, 2003 yılında yıllık ortalama enflasyon oranı yüzde 2,7 olarak gerçekleşti. 2003 yılında AB ülkelerinde ortalama enflasyon oranı yüzde 2,2 seviyesinde gerçekleşti. Hali hazırda İtalya, İrlanda (yüzde 3,3) ve İspanya (yüzde 2,9) ile birlikte Euro bölgesinde enflasyon oranı yüksek ülkeler arasında yer alıyor.


 

  Tüketici Fiyat artışlarının  artışlarının en yüksek olduğu sektörler , gıda sigara ve alkollü içkiler ile hizmetler sektörü lektrik su kira giderleri ile tekstil ve ayyakkabı sektörüdür.  

 

Bir önceki yıla göre değişim%

 Gıda ve içecekler

3,1

Alkollü içkiler ve sigara

6,5

Otel restoran ve hizmetler

4

Tekstil ayakkabı

3,1

Elektrik, su, kira giderleri

3,2

Mobilya ve ev eşyası

2,5

Ulaşım

2,5

 İstihdam  

2002 yılında  GSYİH”deki %0,5’lik düşük oralı bir büyüme kaydedilmesine karşın, istihdam %1,2 oranında artış kaydetmiştir. Bu durum sürekli işçi çalıştıran işyerlerine sağlanan vergi avantajlarından kaynaklanmıştır. 2003 yılında ekonomik yavaşlamanın etkisi ile istihdam artışı yavaşlamıştır. Halen İtalya'nın nüfusu 57,4 milyon, issiz sayısı ise 2,1 milyon seviyesindedir. İstihdam edilen işgücü sayısı 22 milyon olup toplam işgücünün  %63’lük bölümü hizmetler, %8 inşaat, %24’ü sanayi, %5i ise tarım sektöründe istihdam edilmektedir. İstihdamın bölgesel dağılımı incelendiğinde ise %51,4 Kuzey İtalya, %28,3’lük kısmı Güney İtalya’da , %20,3’lük kısmı ise Orta İtalya’da çalışmaktadır. 2000 yılında % 10,6 olan İtalya'da işsizlik oranı, 2001 yılında % 9,5 olmuş, 2002 yılı için ise bu oran % 8,9'a gerilemiştir. İşsizlik oranı 2003 yılında işsizlik oranı %8,8 seviyesinde gerçekleşmiştir.  

Kamu Kesimi Dengesi

 Bütçe açığı’nın Gayrı Safi Milli Hasılaya oranı 2000 yılında  %0,6 lık seviyesinden, 2001 yılında % 2,6'ya yükselmiştir. 2002 yılında bu oran ortalama %2,3 seviyesine gerilemiştir. 2003 yılında ise Bütçe açığının/GSMH’ye oranı %2,5-%2,8 aralığında seyretmiş ve Hükümetin program hedeflerinin %1,3 üzerinde kalmıştır. Hükümetin 2002-2006 yıllarını kapsayan  mali ve  ekonomik istikrar hedefleri çerçevesinde İtalya’nın, engeç 2006 yılında diğer AB ülkeleri ile birlikte İstikrar ve Büyüme Paktı uyarınca denk bir bütçeye sahip olması hedeflenmiş ve Merkezi hükümetin kamu açığının GSYİH’ya oranının 2003 yılında %1,5 seviyesinde gerçekleşmesi ve  2006 yılında bu oranın %0,1’e indirilerek denk bir bütçeye ulaşılması öngörülmüştür.            

Bu çerçevede,  2003 yılında  Toplam Kamu borcunun GSMH’ye oranı %106 olarak Kamu kesimi borçlanma gerksiniminin 45 Milyar € olarak gerçekleşeceği tahmin edilmektedir. Ancak Ekonomi ve Maliye Bakanlığının Ekim ayı verileri toplam kamu borcunun 1,4 milyar €’ya, kamu kesimi Borçlanma gereksiniminin 54,5 Milyar €’ya  ulaştığını bunun da GSMH’nın  %108’ i seviyesinde bulunduğunu göstermektedir.  

Halihazırda, ekonomik durgunluğun hakim olduğu Euro Bölgesi ülkelerinden Almanya ve Fransa gibi ülkelerde de  bütçe açığının GSMH’ye oranı bu yıl içinde Maastricht Kriterleri ile belirlenen sınır olan %3’ün bir miktar üzerinde seyretmektedir. Kamu borçlarının GSMH’ye oranı ortalama %70 seviyesinde kamu açığının GSMH’ye oranı ise ortalama %2,9 seviyesinde seyretmektedir.  

 

1999

2000

2001

2002

2003

Kamu barcu/GSMH

114,9

110,6

109,5

106,7

106,2

Kamu açıgı/GSMH

1,7

-0,6

-2,6

-2,3

-2,9

 

Diğer taraftan, 2004 yılı makro ekonomik  hedefleri  Ekonomi ve Maliye Bakanlığı tarafından  açıklanmıştır: Bu çerçevede 2004 yılında,  

 

v     GSMH’nın %1,9 büyümesi

v     Sabit Yatırımların %3,5artması 

v     Tüketim harcamalarında %2,3 artış 

v     Enflasyon’un %2,1-%2,3 seviyesine düşürülmesi 

v     İşsizlik oranının %8,4 seviyesine gerilemesi

v     Kamu Açığı/GSYIH oranın %2,2’ye düşürülmesi

 öngörülmüştür.

  Öte yandan, Ülkenin önde gelen ekonomik araştırma kuruluşları ile Sanayici Örgütü CONFINDUSTRIA tarafından yapılan 2004 yılına ilişkin makro ekonomik tahminler tablo’da gösterilmiştir.    

2004 yılı makro ekonomik tahminleri*

 

 

Prometeia

 

Confindustria

 

Isae

 

Ref

 

Fmi

 

AB

 

GDP

1,4

1,4

1,7

1,4

1,7

2,1

Tuketim harcamalari

2,0

1,4

1,9

1,9

1,9

2,2

Yatirim harcamalari

2,9

2,6

3,3

1,7

3,0

3,1

İhracat

3,7

4,7

4,5

3,4

6,2

6,0

İthalat

5,9

5,0

6,1

5,1

6,2

6,1

Tüketici Fiyatlari

2,1

2,0

2,1

2,0

2,0

1,9

Ödemeler Dengesi

(Milyar €)

-14,2

-10,0

-7,5

-8,0

-11,5

-6,5

Işsizlik (Oran
%)

8,5

8,2

8,6

8,5

9,0

8,8

Dollar/€ Paritesi

1,23

1,07

1,10

1,16

1,12

1,07

Kamu açığı/gdp

( Oran %)

3,1

2,5

2,1

2,9

2,6

3,1

 

*Aksi belirtilmedikce yıllık  %  değişim cinsinden  

Doviz kuru ve Faiz Oranları :  

Bankalar arası faiz oranları yıl başındaki %3,14 seviyesinden Avrupa Merkez Bankasının Mart ve Haziran tarihlerindeki faiz inidirmlerinin ardından %2,16 seviyesine gerilemiştir. 10 yıl vadeli hazine bonosu Borçlanma faiz oranları %7,13 kısa vadeli ortalama mevduat faiz oranı % 2, Tüketici borçlanma faiz oranı %10,2 sanayi borçlanma faiz oranı ortalama %7,4 seviyesinde bulunmaktadır.  

2003 yılında € ABD doları ve ve diğer döviz cinsleri karşısında hızla değer kazanmıştır. 2003 yılı sonunda, €  ABD doları karşısında yılbasına göre  yaklaşık %20 seviyesinde değer kazanmıştır.  

Ödemeler Dengesi  ve Rezervler  

İtalya'nın cari işlemler  2000 ve 2001 yıllarında açık vermeye başlamıştır.  2000 yılında – 5,7 milyar € ulaşan cari işlemler açığı, 2001'de –1,1 milyar €'ya gerilemiştir. 2002 yılında ise, düşük petrol fiyatları ve iç talepte görülen yavaşlama nedeniyle, cari açık GSMH’nin %0,3’ü oranında gerilemiştir. Ancak 2003 yılında €'nun Dolar karşısında güçlenmesinin İtalya'nın ihracat rekabetini olumsuz etkilemesi neticesinde Cari işlemler açığı 19,9 milyar € açık vermiştir. Italyan Merkez Bankasının Aralık ayı sonu itibariyle toplam rezervleri 50,1 milyar € seviyesinde  bulunmaktadır.  

 

Cari İşlemler  

Sermaye Hesabı  

Malı Denge

Hata ve Unutmalar

2002

-7.336

840

8.538

-2.042

2003

(-20.398)

(530)

(18.687)

(1.181)

Kaynak: Banca d’İtalia  

 

Rezerv pozisyonu  

 

 Milyon €

Stok 31/12/2003

Stok 31/01/2004

Değerleme düzeltmeler

Net –akım-

Altın

26,042

25,446

-597

0

SDR

123

137

2

-12

IMF’deki rezerv Pozisyonu

3,289

3,339

55

5

Döviz

20,634

21,243

428

-181

Toplam

50,089

50,166

-112

-188

Kaynak: Banca d’İtalia  

YATIRIMLAR 

A. Doğrudan Yabancı Yatırımlar  

UNCTAD verilerine göre dünyada Doğrudan yabancı sermaye akımı 2001 yılında %50 azalmış, 2002 yılında da bu süreç devam etmiş ve doğrudan yabancı yatırım miktarı 2001 yılındaki 1,3 Trilyon Dolar seviyesinden 2002 yılında 536 Milyar dolara gerilemiştir.Yabancı doğrudan yatırımlarda en fazla gerileme ABD ve Ingilterde yaşanmış ÇHC en fazla yabancı yatırım çeken ülke konumuna yükselmiştir.   

İtalya’nın yabancı ülkelere yönelik yatırımları arasında AB ülkeleri %70’lık pay ile ilk sırada yer almaktadır. 2001 yılında yurtdışına toplam 23,2 milyar € yabancı sermaye yatırımı gerçekleştirilmiş, bunun 20,7 milyar €luk kısmı AB ülkelerine yönelik olmuştur.  2002 yılında ise 21 Milyar €’luk yabancı sermaye yatırımı gerçekleştirilmiş, bunun da 16 milyar €’luk kısmı AB ülkelerine yapılmıştır. AB ülkeleri arasında Hollanda, İngiltere, İrlanda, Lüksemburg ve Fransa İtalyan yatırımlarının en fazla yöneldiği ülkelerdir. İtalyan Merkez Banksı Ödemeler Bilonçosu  verileri ışığında 2003 yılının ilk 11 aylık döneminde İtalya’nın yurtdışına 6,3 Milyar € seviyesine gerilerken, İtalya yapılan yabancı doğrudanyatırımlarımmiktarı11,8Milyar€seviyesinde olmuştur.   

a) İtalya’nın Yurt dışındaki  doğrudan  yatırımları (Net)

İtalya’nın yurt dışına yaptığı doğrudan yabancı sermaye yatırımlarının tutarı toplam 162,5 milyar € seviyesinde bulunmaktadır.2002 yılında yurtdışına toplam toplam 20 milyar€ yabancı sermaye yatırımı gerçekleşmiştir. 2003 yılında bu rakam 6,3 milyar € seviyesinde kalmıştır.  

Milyon €

2001

2002

AB Ülkeleri

20.770

16.080

       Hollanda

7.139

3.959

       İngiltere

5.796

2.306

       Fransa

2.529

1.148

  Lüksemburg

2.198

3381

 AB DIŞI

 

 

ABD

851

1.141

Brezilya

910

325

Asya Ülkeleri

187

 104

Dünya

23.290

20.860

Kaynak:ICE

b)İtalya’daki Yabancı Doğrudan Yatırımlar  

İtalya’daki yanbancı sermaye yatırımlarının toplam tutarı 116.1 milyar € seviyesinde bulunmaktadır. 2002 yılında 15,4 milyar €’luk yabancı sermaye yatırımı yapılmıştır. 2003 yılının ilk 11 aylık döneminde İtalaya toplam 11,8 milyar yabancı sermaye yatırımı yapılmıştır.Başlıca yatırımcı ülkeler arasında AB ülkelerinin payı %85 olup,  AB dışında en büyük yatırımcı ülkeler ABD ve İsviçredir.  

Milyon €

2001

2002*

AB Ülkeleri

13.953

13295

Fransa

3.265

2.947

Lüksemburg

3.035

2.434

Hollanda

2.315

3.029

Almanya

1.032

1.333

Ingıltere

2.314

1.269

 AB DIŞI

 

 

ABD

1.747

1.472

İsviçre

952

1.346

Japonya

474

269

Diğer ülkeler

 

 

Dünya Toplamı

16.346

15455

Kaynak : ICE (Institute del commercio Estero)  

 

İTALYAN SANAYİSİ VE ULUSAL EKONOMİK VE  REKABET GÜCÜ POTANSIYELİ HAKKINDA BAZI  DEĞERLENDİRMELER  

İtalya Dünya  ticaretin içerisinde  %4 ‘lük paya sahip olup, Dünya ekonomisinde 8. büyük ihracatçı ülke konumundadır. Son yıllada ekonomide görülen yavaşlama İtalya’nın ihracat performansı ve rekabet gücüne yansımış dünya ticaretinde ve üretiminde önde gelen sektörlerdeki payını azaltmıştır. Ayrıca, Rusya ve ÇHC’nin Dünya ekonomisi ve ticareti içerisinde giderek ağırlık kazanması neticesinde artan rekabet ortamından  İtalyan sanayiin uluslararası rekabet  gücü olumsuz  etkilenmiş, son beş yıl içerisinde sektörlerin rekabet gücü ve dünya ticaretindeki pazar payında az da olsa gerileme yaşanmıştır. İtalya halen, tekstil ve konfeksiyon, mobilya, deri, ayakkabı, cam ve seramik, imalatta kullanılan makine ve techizat, plastik ürünler, gıda sanayiinde dünyanın en önemli üretici ve ihracatçı ülkeleri sıralamasında ilk sıralarda yer almaktadır.   

Nitekim İtalya’nın, dünyanın en önemli üreticisi konumunda bulunduğu ürünlerde dünya ticaretindeki payı son yılarda gerileme göstermektedir.  Mobilya sektöründe, 1997 yılında Dünya ticaretinin %18’ini elinde bulundurken, 2002 yılında bu sektörde dünya ticaretindeki payı %14 seviyesine gerilemiştir.Benzer bir şekilde, ayakkabı sektöründe dünyanın en önemli ihracatçısı olan İtalya bu ünvanını CHC’ne bırakmış dünya ticaretindeki payı %%15’e gerilemiştir. Sanayiide kullanılan mekanik makine ve cihazlar dünya ticaretinde %10’luk paya sahip olan İtalyan ekonomisi, Konfeksiyon ve moda ürünlerinde %7’lik  payı bulunmaktadır. Diğer taraftan, bilgi teknolojisi, elektronik cihazlar ve bilimsel techizat üretiminde dünya ticaretinde %2 paya sahiptir.  

İtalyan sanayiinde önde gelen sektörlerin durumu  ve rekabet  gücü:  

Gıda Sektörü: 87,7 milyar € üretim hacmi ile İtalya dünya ihracatında %4,5 paya sahip olup, 6. büyük gıda ve içecek ihracatçısı durumundadır.2002 ylında sektörde 14,4 ihracat, 15 milyar € ithalat gerçekleştirilmiştir. 2003 yılının ilk 10 aylık dönemind 15 milyar ithalat 12 milyar ihracat yapılmış 3 milyar € tcaret açığı bulunmaktadır.  iharacat  

Tekstil ve konfeksiyon sektörü: 42,7 Milyar € üretim hacmi ile ÇHC’nin ardından dünyanın ikinci büyük tekstil ürünleri ihracatçısı konumundadır. Sektörde dünya ihracatında %7’lik paya sahiptir. İtalya’da üretimin yaklaşık %35’i ihraç edilmektedir. Konfeksiyon ürünlerinde 34,5 milyar € üretim hacmine sahip olupüretimin %23ünü ihraç eden İtalya , bu sektörde Dünya ticaretinde %8 pay almakta ve yine ÇHC ‘nin ardından dünyanın ikinci büyük Konfeksiyon ürünleri ihracatçısı konumunda bulunmaktadır.2002 yılında sektörde 14 Milyar dolar ticaret fazlası vermiş olup, 2003 yılının ilk 10 aylık döneminde 5,7 Milyar dolar € ticaret fazlası verilmiştir. İtalya’nın toplam ihracatı içerisinde Tekstil ve Konfeksiyon ürünleri  %10,3’lük pay ile üçüncü sırada yer almaktadır.  

Deri ve Ayakkabı: 30.1 milyar €’luk üretim hacmi dünyanın ikinic büyük deri ve ayakkabı ihracatçısı konumundadır. Bu sektörde dünya ticaretinin %15’ini elinde bulunduran İtalya 2002 yılında 13,4 milyar € ihracat  gerçekleştirirken,  2003 yılının ilk on aylık döneminde sektörde 10,7 milyarlık ihracat yapılmış, 5,4 milyar € ticaret fazlası verilmiştir. Ancak sektörde verimlilik düşüşü ve üretim maliyetlerinde artış sebebiyle üretimin özellikle Romanya ve bazı asya ülkelerine doğru kaydırma eğilimde olduğu gözlenmektedir. Nitekim son yıllarda yurt dışından yapılan ithalat artış göstermekte italya aynı zamanda %6,5lik pay ile dünyanın 3. büyük deri ve ayakkabı mamulleri ithalatçısı konumunda bulunmaktadır.  

Mobilya ve ağaç ürünleri: Bu sektörde italya 44.2 milyar € üretim hacmine sahip olup dünya ticaretinde %7.7 pay almakta,  Kanada ve ÇHC’nin ardından  3. büyük ihracatçı  ülke konumunda bulunmaktadır. Sektörde ortalama 6 milyar dolar ticaret fazlası verilmekte üretimin yaklaşık %24’ü ihraç edilmektedir.  

Cam ve Seramik Ürünleri: 13,6 milyar € üretim hacmi ile Almanya’nın ardından Dünyanın ikinci büyük üreticisi konumunda olan İtalya Dünya ticaretinden aldığı %11’lik pay ile ikinci büyük ihracatçı konumundadır.üretim hacminde 2002 yılından bu yana gözlenen düşeşe karşın sektörde 4 milyar € ticaret fazlasına sahiptir.  

Mekanik ve elektrikli motorlar ve aksamları:40,7 milyar € üretim hacmi ile İtalya’nın önemli rekabet gücüne sahip olduğu diğer bir sektördür. Yaklaşık 13 milyar €’luk ticaret fazlası verilmekte üretimin %58’i ihraç edilmektedir.Dünya ihracatında %9,5’lik pay ile 3. sırada yer almaktadır.  

Üretimde Kullanılan Makine ve Cihazlar:67,5 milyar dolar üretim hacmi ile Almanya, ABD ve Japonya’nın ardından Dünyanın dördüncü büyük üreticisi ve ihracatçısı konumundadır. Tarım makinaları , tekstil makinalar, gıda işleme, ağaç işleri , deri işleme plastik , kauçuk ve ayakkabı üretiminde kullanılan makine ve cihazların  dünyadaki en büyük tedarikçilerindendir. .Sektörde 25 milyar dolar ihracat gerçekleştirilmekte yaklaşık 15 milyar dolarlık ticaret fazlası verilmektedir.  

Otomotiv ve ulaşım araçları: 65.3 milyar € üretim hacmine sahip olan otomotiv ve diğer taşıt araçları endüstrisi İtalayan ekonmisi içerisinde önemli yer  tutmaktadır.  Ancak rekabet gücü bakımıdan Almanya, Fransa ABD, Japonya , Ingiltere ve hatta İspanya gibi gelişmiş üretici ülkelerin seviyesinin gerisinde bulunmaktadır. Sektörde 30,5 Milyar € ihracat gerçekleştiren İtalya 40 Milyar dolar İhalat yapmakta ve 10 milyar dolar seviyesinde ticaret açığı bulunmaktadır. Yan sanayi, model ve tasarım üretimi alanlarında ve otomotiv dışında diğer ulaşım araçları , (motosiklet, tren romork vs.) sektörün rekabet gücü yüksek olup,  dünya ihracatında %4 pay alarak 8. sırada yer almaktadır. Bu alanda 2.2 milyar ticaret fazlası bulunmaktadır.  

Kauçuk ve Plastik Ürünleri: kauçuk ve plastik ürünlerde net ihracatçı konumunda olan İtalay 28,3 milyar üretim hacmi ile dünya tcaretinde %6,2 pay almakta ve bu alanda da dünyanın 5. önmeli üreticisi durumunda bulunmaktadır.  

Kağıt ve Kağıt Ürünleri:48.4 milyar üretim hacmibulunmakta dünya iharactından %3,5 pay almaktadır. Sektörde son yıllarda ithalatta düşüş gözlenmesine rağmen net ithalatçı konumunda bulunan İtalya 2002 yılında 1 Milyar dolar dış ticaret açığı vermiş 2003 yılında bu açık 300 milyon € seviyesine gerilemiştir.  

İtalyan  sanayii pek cok sektöründe dünya ölçeğinde rekabet gücüne sahiptir. Ancak son dönemde Euro-Bölgesi ekonomilerinde ve snayileşimiş ülke pazarlarında gözlenen durgunluk İtalyan sanayiin ihracat potansiyelini yavaşlatmıştır. 2003 yılında gıda, bazı elektronik ürünleri, metalügi dışında kalan bir çok sektörde üretim artışı negatif bir seyir izlemiştir. Ancak 2003 yılının Temmuz-Eylül döneminden itibaren ABD ve Asya ekonomilerindeki canlanmanında etkisi ile sektörlerin dış talep ve siparişlerinde bir hareketlilik gözlenmekte 2004 yılında sanayi üretiminin yeniden canlanması beklenmektedir.  

İtalayan sanayiin otomotiv, elektronik ürünleri, ölçü aletleri, telekom cihazları, biyo kimya ve yüksek teknoloji ürünleri alanında  rekabet gücü ABD, Japonya Almanya , İngiltere ve Fransa gibi gelişmiş ülkelerin gerisinde bulunmaktadır. Özellikle son dönemde şirketlerin sabit sermaye yatırımları ve araştırma geliştirmeye ayrılan fonlarının yetersiz kaldığı gözlenmektedir. Ancak İtalayan hükümeti tarafından global ölçekte rekabet gücünün arttırılması İtalyan ürünlerinin imajının korunması amacıyla (made in Italy) çeşitli girişmler başlatmakta özellikle promosyon faaliyetlerine ağırlık vermektedir.  İtalya özellikle AB Komisyonu tarafından başlatılan teknolojik ve bilimsel işbirliği ile Yüksek teknoloji ve araştırma geliştirme faaliyetlerinin desteklenmesine yönelik topluluk programlarından büyük ölçüde yararlanmaktadır.  Ayrıca uygulanmakta olan çeşitli mevzuatlar ile sözkonusu faaliyetlere devlet tarafından destek verilmekte ve şirketlerin ar-ge ve yeni teknoloji üretimi faaliyetleri teşvik edilmektedir.  

Esasen, İtalyan ekonmisinin dış ticaret potansiyeli ve sanayi gücünü yatırımlara aktaramadığı gözlenmektedir. Dünyanın önde gelen sanayi ürünleri ihracatçısı olmasına karşılık yabancı yatırımlar bakımından aynı performansı gösterememiştir. Bu durum İtalyan sanayinin ve üretiminin uluslararasılaşma alanında yaşadığı bazı güçlüklerden kaynaklanmaktadır. İtalya, ekonomisini güçlü tutmak ve dünya ekonomisi içerisindeki konumunu muhafaza etmek için daha fazla dışa açılmak zorundadır. Ancak ülke ekonomisinin rekabet gücü yüksek sektörleri daha çok küçük ve orta boy işletmelere dayandığıdan dışa açılma süreci diğer sanayileşmiş ülkelere göre ağır işlemiş ve İtalyan firmaları devlet desteği olmaksızın dış pazarlara yatırım yapmaktan  uzun süre çekinmiştir. Ancak 1990 yıllardan itibaren devletin KOBİ’lerin uluslararsılaşma faaliyetlerine cok yoğun destek verdiği gözlenmektedir.  KOBİ’lerin yurtdışı pazarlara açılması, rekabet gücünü ve üretim olçeğini arttırması amacıyla ve her türlü promosyon teknik ve mali desteği sağlamak üzere sektörel ve bölgesel destek programları oluşturulmaktadır. SIMEST , SACE ve FINEST gibi kuruluşlar vasıtasıyla şirketlerin yurtdışı faaliyetlerine mali destek sağlanmaktadır. Bu çerçevede, ihracat kredi ve garantisi, ortak girişimlere iştirak, pazara giriş teknik desteği, yabancı ülkelerdeki ihalelere katılım, feasbility ve teknik yardım programları uygulanmaktadır. Bunun sonucu olarak yurtdışındaki İtalyan yatırımlarında canlılık gözlenmektedir.  

İtalya son dönemde AB’nin yeniden yapılanması içerisinde ve dünyada yaşanan yeni gelişmeler çerçevesinde AB içinde ve AB dışında dünya ölçeğinde birlikte hareket edebileceği kalıcı partnerler arayışı içerisinde olup, bu yönde ileriye dönük çalışmalar yapmaktadır.  

İtalya son yıllarda gerek Akdeniz ve gerekse Doğu Avrupa ve Balkanlarda nüfuz arayışı içinde olduğu  ve bölgedeki gelişmeler içerisinde aktif rol üstlenmeye önem verdiği görülmektedir.Bunun sonucu olarak Ülkemiz de dahil olmak üzere Akdeniz , Balkanlar,  Rusya, gibi ülkelerle ticari ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine büyük önem vermektedir. Son yıllarda İtalyan ilgili kurumlarının ticari ilişkilerin arttırılacağı ve yatırım yapılacak ülke değerlendirmelerinde Akdeniz ve Balkan ülkeleri ile ülkemiz ağırlıklı olarak zikredilmeye başlanmıştır. Sözkonusu ülkeler ile mevcut kültürel ve tarihi bağların ekonomik ilişkilere yansıtılması hedeflenmektedir.  Nitekim, İtalyanın sözkonusu ülkelerle ekonomik ve ticari ilişkilerinin hali hazırda ileri bir seviyeye ulaştığı   gözlenmekte, Balkan ülkelerinde %17 ve Kuzey Afrika ülkelerinde  %12 gibi yüksek   seviyede Pazar payına sahip bulunmaktadır. Diğer taraftan  İtalya, Rusya’da %8.4,  AB içerisinde %5.7,  ABD içerisinde ise  %2.2  payına sahip olduğu gözlenmektedir.  

Nitekim, 2003 yılının son ayları içerisinde İtalyan Dış Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan 2004 yılı dış ticareti geliştirme ve tanıtım stratejisinin ana hatları hakkındaki Bakanlık Kararnamesi (Decretto Ministeriale),  Ülkemizin de içinde bulunduğu Rusya, Çin, Brezilya, Balkan Ülkeleri ve Kuzey Akdeniz Ülkeleri öncelikli ülkeler olarak belirlemiştir. Bu çerçevede şirketlerin uluslarasılaşmasını destek için faaliyetlerin arttırıması için sözkonusu hedef ülke ve bölgelere yönelik stratejik programlar uygulanması önerilmektedir. Bu çerçevede Rusya ile sanayi ibirliği ve yatırmların teşviki için  pilot bir projenin 2004 yılında hayata geçirilmesine başlanarak bir task force oluşturulmuştur.  

Öte yandan, balkanlar ve güneydoğu Avrupa’da entegre bir serbest ticaret alanı oluşturulması süreci İtalya tarafından yakından izlenmekte ve desteklenmektedir.  Söz konusu ülkeler ticaretlerinin %22’sini İtalya ile yapmaktadır.

Diğer taraftan, Italyan Hükümeti Bölge ülkeleri ile tarihsel ve coğrafi bağları sebebiyle Avrupa –Akdeniz Ortaklığının geliştirilmesine büyük önem atfetmektedir.  

Bu çerçevede Barselona sürecinin yeniden ivme kazanması 2010 yılına kadar bölgede serbest ticaret alanının tamamlanması, akdenizin iki yakasındaki ticareti geliştirmek ortak gümürk kuralları ihdas etmek ve fuar sistemlerinin entegrasyonu için bir forum kurmak konularının hayata geçirilmesi için yoğun çaba harcanacağı her fırsatta  ifade edilmektedir.  

Bölge ülkelerinde özellikle rekabet gücünün ve arttırılması ve bölge içi yatırımların teşvik edilmesi amacıyla Avrupa Yatırım Bankası modeline benzer bir “Akdeniz Yatırım Bankası”nın Kurulması  böylelikle katılımcı ülkelerin kalkınmaya yönelik ortak projelerinin desteklenmesi hedeflenmektedir. Bankanın merkezinin Roma’da olması ve İtalya’nın bölge ilişkilerinde bir çekim merkezi haline gelmesi de İtalyan Hükümetinin Akdeniz politikaları ile ilgili mevcut hedefleri arasında yer almaktadır.  

Meda Ülkeleri için üst düzey bir “master programı” hazırlanması, Küçük Orta Ölçekli sanayilerin uluslararsılaşmasını kolaylaştırmak için finansman araçları yaratılması , bilgilendirme ve teknik destek sağlanması İtalyan hükümetinin Akdeniz politikasındaki öncelikleri arasında yer almaktadır.  

 

Romanın merkezindeki en yeni bina 80 yıl önce yapılmış adliye sarayı. Onu da öyle yapmışlar ki 12 yada 13’ncü asırda yapılmış sanıyorsunuz. Geri kalan 10 yada 11 yüzyıllık binaları siz düşünün. Her yan korunmuş heykeller, tarihi eserlerle kaynıyor. İtalya böyle yapmakla ne kazanmış? Bir kere tarihi dokunun yarattığı egzotik havayla apayrı bir çekicilik, görsellik ve albeni sağlamış. Bundan daha önemlisi Turizm bakımından olağanüstü bir ortam oluşturmuş. Bu sayede geçen yıl İtalya’nın çektiği turist sayısı 58 milyondan fazla olmuş. Turist başına 1000 dolar para kalsa (ki İtalya’ya gelen zengin turist sayısı oldukça fazla) yılda 60 milyar dolara yakın bir para yapıyor. Türkiye’nin geçen sene 10 milyar dolar gelir elde ettiğinde, ülkemize gelen turist sayısı 12 milyona yaklaştığında ne kadar sevindiğimizi hatırlatmama gerek yok sanırım. İtalya sırf turizm geliriyle bir yılda neredeyse bizim dış borcumuzun yarısı kadar gelir elde ediyor. Durum öyle bir hale gelmiş ki daha fazla turist istemiyorlar. Bunun için olmadık parasal engeller koymuşlar. Örneğin her turist otobüsünden her şehir girişinde gün üzerinden ciddi paralar alıyorlar. İtalyan ekonomisi zaten Dünya’nın 6’ncı büyük ekonomisini oluşturuyor. Bu haliyle İtalya ekonomisi üzerine pek fazla bir şey söylemeye gerek yok. Fakat uzun yollar boyunca çok fazla mısır tarlası görünce bunun neden bu kadar çok olduğunu sordum. Bana mısırdan otomobil lastiği yapıldığını ve bu kadar çok ekilmesinin nedeninin bu olduğunu söylediler. Doğrusu ben mısırdan lastik yapıldığını bilmiyordum. Ülkemizde böyle bir tarım sanayi işbirliği yaratılabilir mi onu da bilmiyorum. Ama bana oldukça ilginç geldi. İtalya tam bir tasarım ülkesi. Bunun sebebi çok eski tarihlere uzanıyor. Resim ve heykel sanatının muhteşem gelişmişliği, Floransa gibi bir sanat şehrinin asırlardır aynı tarzda sanat merkezi olması vb. gibi nedenler İtalyanların beğeni düzeyini ve estetik kabiliyetlerini arttırmış görünüyor. Sanatta Botiçelli, Leonardo gibi ressamlar, Mikalencelo gibi heykeltraşlar yetiştiren bir ülkenin tasarımcı olmasına şaşmamak gerek. Bu tasarımcılık tekstil ve mobilya gibi alanlara yansıyınca çok ciddi ekonomik kazanımlar getiren ekonomi içinde ayrı bir ekonomi olmuş. İtalyanların bir çok özelliği itibariyle bize benzediğini gözledim. Vücut özelliklerinden davranış kalıplarına kadar bir çok benzerlik var. Bir başka çarpıcı benzerlikte bizim batı tarafının çok gelişip doğu ve güneydoğu Anadolu’nun gelişmemiş kalması gibi İtalya’nın güneyinde aynı şekilde kuzeye göre gelişmemiş olması. İtalyan sanayinin büyük bir kısmı kuzey İtalya’ya toplanmış ve dolayısıyla refah düzeyi oldukça farklı. İtalya üzerine izlenimlerim bundan ibaret. Haftaya buluşmak dileğiyle...